عناب ، يك رطل ؛ گشنيز خشك ، عدس و بيخ كاسنى ، از هر يك دو اوقيه در ده رطل آب بجوشانند تا به ثلث رسد ، پس صاف نموده ، به وزن آن شكر به قوام آورند . [ 361 ] شربت عنصل : سكنجبين عنصلى نيز نامند . منقول از كامل و جهت صلابت سپرز و جگر و تفتيح سدّه و قطع اخلاط غليظه و رفع ضيق النفس و سرفه كه از رطوبت باشد ، نافع است : پياز عنصل را يك رطل و نيم با كارد چوبين ريزه كرده و با پانزده رطل سركه به آتش نرم بجوشانند تا مهرّا شود ، پس صاف نموده ، به ازاء هر رطلى يك رطل و نيم شكر اضافه كرده ، به قوام آورده و كف بگيرند . « امين الدوله » و جمعى از قدماء ، اين ادويه را اضافه كرده‌اند : زنجبيل ، زيرهء كرمانى ، عاقرقرحا ، بيخ انجدان ، زوفاء خشك ، پودنه و نعناع ، از هر يك پنج مثقال ؛ فلفل ، ده مثقال ؛ تخم جزر برّى و كاشم ، هر يك دو مثقال و نيم ؛ قردمانا ، دو مثقال ؛ سداب ، شش مثقال ؛ ساذج هندى ، سه مثقال ، با عنصل در سركه خيسانيده و بجوشانند . در اين صورت جهت جميع علل عصبانى و امراض مزمنهء بارده به غايت نافع است . [ 362 ] شربت عنصل : نوعى ديگر كه مخترع حقير است . جهت سرفه كهنه و ضيق النفس و مواد سوداوى و بلغمى و سدهء اعضاء و تقويت معده و دماغ ، نافع و مكرر به تجربه رسيده و مجرب است : پياز عنصل ، بيست مثقال ؛ زوفاء خشك ، اصل السوس ، گاو زبان ، پرسياوشان ، اسطوخودوس و غاريقون سفيد ، هر يك پنج مثقال ؛ نعناع خشك ، رازيانه ، بيخ سوسن كبود و قردمانا ، هر يك سه مثقال ، در صد و پنجاه مثقال ، سركه و چهار صد و پنجاه مثقال آب دو سه شبانه روز خيسانده و بجوشانند تا به نصف رسد ، پس صاف نموده ، با سيصد مثقال شكر به قوام آورند و هر روز از پنج مثقال تا ده مثقال با آب مطبوخ پرسياوشان و امثال آن بنوشند . [ 363 ] شراب الكدر : شربت كادى نيز گويند . منقول از كامل و موافق نسخهء قدما و جامع الادويه و جهت حصبه و آبله و باد سرخ و ماشرا و جميع امراض دموى و تسكين حرارت قويه و اخلاط محترقه كه به مشاركت دل باشد و جهت يرقان و حرارت جگر و معده و رفع تشنگى و عفونت مزمنهء اخلاط و نيكو كردن بوى دهان ، به غايت مؤثر است : چوب كادى نيم كوب كرده ؛ شاخ باديان و تخم باديان ، پوست بيخ باديان ، تمر هندى و عناب دانه